Havana en strand combineren: van Playas del Este tot Varadero en Cayo Santa María

Waarom Havana + strand een gouden combi is

Drie dagen Havana. Zeventien mojito’s later (oké, iets minder) sta ik met verbrandde schouders op Plaza Vieja en denk: leuk hoor, koloniale gevels, maar waar is dat helderblauwe water waar iedereen het over heeft? Dat is een beetje de spagaat van een citytrip Havana met strand. Je wilt slenteren door Habana Vieja, naar live muziek luisteren, oude auto’s spotten – en toch ook gewoon met je voeten in het zand.

Voor Nederlanders is die mix inmiddels standaard. Reisaanbieders gooien vrolijk pakketten in de etalage: Havana + strand, vaak met namen als Playas del Este, Santa María del Mar, Varadero of Cayo Santa María ernaast. In de praktijk blijkt het verrassend simpel: ik had in drie dagen tijd zowel koloniale pleinen als wit zandstrand in mijn geheugenkaartje staan, zonder ingewikkelde routepuzzels.

Voor dit stuk heb ik vooral geleund op eigen ervaringen, wat Wikipedia-achtergrond over Santa María del Mar, verhalen van reizigers op TravelCuba-fora en pakketten van Nederlandse touroperators. Niks academisch, gewoon kijken: hoe doen andere mensen het, wat kost het ongeveer en waar beland je dan.

In grote lijnen zie ik drie scenario’s voor een citytrip Havana met strand: je blijft dicht bij de hoofdstad en gaat naar de Playas del Este, je trekt een stuk verder naar Varadero, of je gaat all-in tropisch ansichtkaartje op een cayo zoals Cayo Santa María. Dat laatste is de turkoois-blauwe droom waar je Instagram om vraagt, maar daar staat wel een paar uur extra in een bus tegenover.

Over reizen combineren gesproken: als je meer van stedentrips houdt, kijk dan later ook eens naar dit stuk over een stedentrip in Azië in juni, waar Tokyo, Seoul en Bangkok tegen elkaar worden afgezet. Zelfde idee: stad + extra’s, alleen dan met ramen in plaats van rum.

Strand dicht bij Havana: Santa María del Mar en de andere Playas del Este

De kortste route naar de zee vanuit Havana is richting oosten. Na ongeveer 20 à 30 minuten rijden – afhankelijk van verkeer, taxi of bus – doemt daar de strook stranden op die samen de Playas del Este vormen. Santa María del Mar is daarvan de bekendste.

Ik sprong ’s ochtends in een gedeelde taxi vanaf het centrum. We betaalden rond de 10 euro voor de hele auto, met vier man. Een paar dagen later nam ik de bus; die was een stuk goedkoper per persoon, maar reed minder vaak en zat voller. Allebei prima te doen, maar de taxi voelde net iets relaxter, zeker als je zonnebrandcrème nog ergens onderin je tas verstopt zit en je daar pas achterkomt als je al half gaar bent.

Santa María del Mar zelf is allesbehalve steriel. Een lang, licht boogvormig strand met zacht zand, een paar stukken met wat zeewier, muziek uit draagbare speakers, families met koelboxen, koppels onder parasols. Geen perfect brochureplaatje, wel heel levend. In het weekend wordt het drukker; doordeweeks vond ik het juist ideaal.

Ik legde mijn handdoek neer tussen twee Cubaanse families in, beetje ongemakkelijk eerst. Vijf minuten later zat ik in een gesprek over voetbal en of Nederland ooit nog eens een WK gaat winnen. Iemand drukte me een plastic bekertje rum in de hand – ik had eigenlijk net besloten even geen alcohol te drinken, maar ja, je bent te gast.

Qua faciliteiten hoef je niet bang te zijn dat je vastzit op een leeg strand. Er zijn eenvoudige strandbars, je kunt stoelen en parasols huren, en er lopen wat verkopers rond met snacks en drankjes. De lengte van het strand zorgt ervoor dat je altijd wel een rustiger stukje vindt, al is het niet de eindeloze leegte van de cayo-eilanden.

Wat ik fijn vond aan de Playas del Este: je hoeft niet van hotel te wisselen. Ik bleef gewoon in Havana slapen en deed een paar losse stranddagen. Van tevoren had ik via een site als HikersBay even gecheckt hoe hotelprijzen in en rond Havana lagen. Voor mij was het duidelijk: in de stad blijven en dagtrips doen was goedkoper én handiger.

Voor wie is dit stuk kust ideaal? Voor iedereen die vooral Havana wil beleven en er één of twee stranddagen bij wil plakken. Backpackers, reizigers met een kleiner budget, mensen met beperkte tijd. Je zit niet vast aan een resort, je kunt ’s avonds nog steeds naar je favoriete bar in Habana Vieja.

Als jij gek bent op levendig straatleven en eten, voelt Santa María del Mar als de strandversie van de verborgen foodstraten in Bangkok: locals, lawaai, muziek, en eten dat beter smaakt omdat het halve improvisatie is.

Wanneer loont uitwijken naar Varadero? Reistijd, kosten en strandkwaliteit vergeleken

Is Varadero het extra uur in de bus waard?

Dat was letterlijk mijn vraag toen ik in Havana op het punt stond te boeken. Varadero is het bekendste strandgebied van Cuba: een lang schiereiland vol resorts, met kilometers wit zand en dat onwerkelijk blauwe water uit de reisgidsen.

Mijn eerste indruk toen ik aankwam: onmiddellijk rustiger dan Havana. Minder chaos, minder getoeter, meer resorts met strak gemaaide grasrandjes. Ook meteen duidelijk: het water is echt mooier dan bij de Playas del Este. Heldere tinten blauw en groen, breder strand, netter aangeharkt.

Vanuit Havana zat ik ongeveer drie uur in de bus, inclusief een korte stop. Een privétransfer gaat wat sneller, maar ik vond die busrit eigenlijk wel prima. Net lang genoeg voor een podcast en een powernap. Kosten: ik betaalde iets van 15–20 euro voor de bus, een transfer lag dichter bij de 30–40 euro per persoon.

Een nacht in een eenvoudig hotel kostte me rond de 70–80 euro voor een kamer, all-inclusive resorts schoten al snel richting 120–150 euro per nacht per kamer, afhankelijk van seizoen en deals. Dat is een stuk meer dan een goedkope dagtrip naar Santa María del Mar, maar als je toch drie of vier stranddagen plant, begin je te merken dat het logisch wordt. Eten, drankjes en ligbedjes zitten vaak bij de prijs in; bij Playas del Este tik je alles los af.

Het strand zelf? Breed, zacht zand, comfortabel in- en uit het water lopen. Minder zeewier dan ik bij Santa María del Mar soms zag, al blijft de zee natuurlijk grillig. Met wind kan het onrustiger zijn, maar ik heb vooral kalme dagen meegemaakt. Drukte hangt af van je hotelzone: bij de grote all-inclusive resorts kan het een rijtje parasol aan prasol zijn, loop je vijf minuten, dan heb je ineesn veel meer ruimte.

Toeristische informatie en reviews die ik las zeggen in de basis hetzelfde: Varadero scoort hoog op comfort, faciliteiten en strandkwaliteit. De schaduwkant: het voelt minder als “echt Cuba”. Meer resortbubbel, animatieteams, buffetten. Ook de prijzen liggen merkbaar hoger dan in Havana, van een simpele cocktail tot een excursie.

Wat zou ik doen als ik opnieuw moest kiezen? Met drie dagen totaal: één nacht Varadero en de rest Havana. Dan pik je dat mooie strand mee zonder dat je hele trip een buffetvakantie wordt. Bij vijf tot zeven dagen zou ik makkelijk drie nachten Varadero pakken voor een strandblok aan het einde.

Het deed me een beetje denken aan hoe je moet kiezen tussen wandelroutes: je hebt ook niet voor niets van die eerlijke vergelijkingen zoals Camino of Alpen. Zelfde vraag: hoeveel comfort, hoeveel inspanning, hoeveel tijd wil je erin steken. Met Cuba is het alleen zand in plaats van hoogteprofielen.

Ter voorbereiding keek ik opnieuw snel op HikersBay naar hotelprijzen in Varadero versus Havana. Geen wiskundige studie, gewoon: “Oké, dit is ongeveer het niveau.” Zo werd het makkelijker om te beslissen of een extra resortnacht de hogere rekening waard was.

Cayo Santa María of andere cayo’s: paradijsplaatje of te veel gedoe vanaf Havana?

Hagelwit zand, palmbomen die precies goed hangen, turquoise water, geen enkele handdoek in beeld. Dat is het plaatje van Cayo Santa María dat opduikt als je gaat zoeken. Daarna komt de reality check: hoe kom je er vanuit Havana, en hoe lang ben je onderweg?

Veel Nederlanders komen er terecht via pakketten waarbij je eerst een paar nachten Havana hebt en daarna wordt “overgezet” naar een cayo. Zelf keek ik naar losse opties en naar reisverslagen van anderen. De strekking: je bent een flink deel van de dag kwijt. Reken op uren in een bus of taxi, vaak via Santa Clara of een andere hub, en daarna nog over de lange damweg de zee op.

In de praktijk betekent dat: vroeg opstaan, koffers inpakken, wachten op je transfer, een stuk snelweg met af en toe een hobbel, en dan dat eindeloze stuk over het water richting de cayo. Ik was halverwege vooral bezig met mijn nek, die niet zo blij was met het kussen in de bus.

Maar dan sta je er. Mijn eerste ochtend op Cayo Santa María was bijna onwerkelijk: om acht uur ’s ochtends stond ik in een zee die zo helder was dat ik mijn tenen zag, terwijl er alleen een paar pelikanen in de buurt waren. Geen verkopers, nauwelijks geroep. Alleen het zachte gepruttel van iemand die het ontbijtbuffet waarschijnlijk te serieus had genomen.

Veel hotels op de cayo’s zijn all-inclusive resorts met hogere kamerprijzen dan in Varadero. Ik betaalde ongeveer 160 euro per nacht voor een ruime kamer, eten en drankjes inbegrepen. Niet goedkoop, maar als je er vijf nachten blijft en eigenlijk niets anders uitgeeft dan een fooi hier en daar, valt het per dag weer mee. Nederlandse pakketreizen kunnen dat soms nog scherper aanbieden, omdat de vluchten en transfers samen in de deal zitten.

Op fora en bij reisaanbieders zie je hetzelfde beeld terugkomen: qua pure strandkwaliteit en Instagram-waarde staat Cayo Santa María heel hoog. Het water is belachelijk helder, het strand vaak rustiger dan Varadero, en je hebt weinig last van strandverkopers.

De keerzijde: voor een korte citytrip Havana met één stranddag is dit verre van logisch. De tijd die je kwijt bent aan heen en weer reizen kun je beter besteden aan een extra mojito in Havana of nog een dag Santa María del Mar. Cayo’s werken beter als je minimaal vijf tot zeven nachten strand wilt of je reis echt in alle rust wilt afsluiten.

En als je toch in de planning-modus zit: je kunt natuurlijk ook voor een combinatie buiten Cuba gaan. In dat artikel over stedentrip in Azië in juni komt hetzelfde spel terug: stad, hitte, en ergens tussendoor afkoelen – al is het daar eerder in een rooftop pool dan in de Caribische Zee.

Als ik alles op een rij zet, wordt het vrij simpel. Weinig tijd en beperkt budget? Dan zijn de Playas del Este je beste vriend. Wil je meer comfort en plan je twee tot vier stranddagen, dan is Varadero een logische stap. Droom je van dat overdreven turquoise water en heb je zin in een langere strandvakantie, kijk dan naar Cayo Santa María. De rest is vooral een kwestie van hoeveel uren jij wilt doorbrengen in een bus in ruil voor witter zand.